02920 829 100 
Cadw eich eiddo deallusol yn ddiogel – 4 peth i’w hystyried
Tachwedd 21
1. Allwch chi sefydlu mai chi sy'n berchen ar yr hawlfraint? Mae hawlfraint yn codi’n awtomatig mewn gwaith gwreiddiol – nid oes angen i chi gofrestru’ch gwaith na thalu ffi i sicrhau bod eich hawliau’n cael eu diogelu. Mae'n berthnasol i weithiau llenyddol, dramatig, cerddorol ac artistig gwreiddiol ond hefyd ffilmiau, darllediadau a recordiadau sain. Bernir bod gwaith yn wreiddiol os yw’n gynnyrch eich sgil a’ch llafur eich hun neu greadigaeth ddeallusol, yn hytrach na dim ond atgynhyrchu gwaith rhywun arall.
2. A dorrwyd yr hawlfraint honno? Mae’r prif weithredoedd o dorri hawlfraint yn cynnwys copïo neu leihau’r gwaith gwarchodedig, rhoi copïau o’r gwaith i’r cyhoedd, rhentu/benthyca’r gwaith i’r cyhoedd, perfformio’r gwaith yn gyhoeddus a gwneud addasiad o’r gwaith. Hefyd, gall delio â chopïau tramgwyddus o waith, er enghraifft, gwerthu neu fewnforio copïau heb drwydded perchennog yr hawlfraint, hefyd fod yn drosedd ar yr hawlfraint.
3. Pa rwymedi y mae gennych hawl iddo? Yn dibynnu ar natur y drosedd, efallai y bydd gennych hawl i atafaelu eitemau sy’n torri’r gyfraith, cael gwaharddeb i atal rhywun rhag torri, cael iawndal am eich colledion neu gyfrif o’r elw a wneir gan y parti tramgwyddo. Mewn rhai achosion, gall cosbau troseddol fod yn berthnasol hefyd.
4. Beth allwch chi ei wneud i amddiffyn eich hun? Ni ellir cofrestru hawlfraint. Fodd bynnag, gallwch ddefnyddio'r symbol hawlfraint © gyda'ch enw a blwyddyn ei greu. Fel hyn rydych yn amlygu eich bod yn ymwybodol o'ch hawliau ac mae'n helpu i atal eraill rhag copïo'ch gwaith. Er mwyn osgoi anghydfodau yn y dyfodol, dylech hefyd gadw tystiolaeth o'ch gwaith gwreiddiol megis drafftiau, cofnodion wedi'u dyddio a brasluniau.
I siarad ag un o'n harbenigwyr heddiw, cysylltwch â ni ar 02920 829 100 neu drwy ddefnyddio ein ffurflen Cysylltwch â Ni am sgwrs gychwynnol am ddim i weld sut gallwn ni helpu.
