Mae’n bosibl y bydd ffioedd Tribiwnlys Cyflogaeth yn cael eu hailgyflwyno wrth i lefelau hawlio barhau’n uchel
Tachwedd 28
Cyflwynwyd ffioedd tribiwnlys ym mis Gorffennaf 2013 gan ddechrau o £160, ond mewn rhai achosion roedd yn rhaid i hawlwyr dalu hyd at £1,200 i’r Tribiwnlys cyn y gallent fynd â’u hawliad i wrandawiad terfynol.
Ym mis Gorffennaf 2017, penderfynodd y Goruchaf Lys fod system ffioedd y Tribiwnlys yn anghyfreithlon. Cyflwynwyd yr achos Llys hwn gan Unsain, a ddadleuodd fod y ffioedd yn atal gweithwyr, yn enwedig y rhai ar incwm is, rhag cyrchu cyfiawnder ar ôl cael eu trin yn annheg yn y gwaith. Ategodd y Goruchaf Lys honiad Unsain, gan ddyfarnu bod y ffioedd yn atal mynediad at gyfiawnder a’u bod hefyd yn gwahaniaethu’n anuniongyrchol.
Mae’r Weinyddiaeth Gyfiawnder bellach yn edrych ar gyflwyno system ffioedd newydd a fyddai’n ffordd fwy “cymesur a blaengar” o ddarparu cyllid i’r Tribiwnlysoedd. Nid yw wedi nodi unrhyw fanylion eto am yr hyn y byddai system o'r fath yn ei olygu.
Ers penderfyniad y Goruchaf Lys:
mae nifer yr achosion wedi codi: roedd y ffigurau a ryddhawyd ym mis Mehefin 2018 yn dangos bod nifer yr hawliadau wedi cynyddu 165% o gymharu â’r un chwarter yn 2017;
mae'n cymryd mwy o amser i achosion gael eu clywed: mae'r cynnydd yn nifer yr hawliadau yn golygu bod ôl-groniad mawr o achosion bellach ond dim digon o Farnwyr Tribiwnlys Cyflogaeth i'w gwrando; a
ymgyfreithwyr yn dechrau cael ad-daliadau: ers mis Ebrill 2018 mae’r Weinyddiaeth Gyfiawnder wedi gwneud ad-daliadau o hyd at £15.8 miliwn i’r Hawlwyr a dalodd y ffioedd hyn (neu i’r cyflogwyr a’u had-dalodd o dan gytundebau setlo neu orchmynion llys).
Tra bod y Weinyddiaeth Gyfiawnder yn ystyried ailgyflwyno ffioedd Tribiwnlys, mae'n annhebygol y bydd newidiadau ar fin digwydd. Am y tro, dylai cyflogwyr felly fod yn ymwybodol bod hawliadau yn dal i fod ar eu lefel uchaf ers 5 mlynedd ac yn annhebygol o ddechrau lleihau yn y dyfodol agos.