02920 829 100 
NDAs: A ydynt yn gyfreithlon?
Mehefin 27, 2019
Mae cymal peidio â datgelu yn cyfyngu ar yr hyn y gall y partïon ei ddweud am fater, neu'n ei “sicrhau”, a gallant hefyd atal sylwadau difrïol rhag cael eu gwneud neu eu cyhoeddi am bobl neu sefydliadau penodol.
Ym mis Mehefin 2019, cyhoeddodd y Pwyllgor Dethol Menywod a Chydraddoldeb (WESC) ei adroddiad ar y defnydd o cymalau cyfrinachedd/NDA mewn cytundebau setlo. Mae’r WESC wedi mynegi pryderon bod cyflogwyr yn defnyddio’r cytundebau hyn yn amhriodol er mwyn cuddio honiadau o fwlio neu aflonyddu, heb ymchwilio’n briodol i’r hawliadau yn gyntaf.
Y sefyllfa bresennol yw na ellir defnyddio NDAs yn amhriodol i atal cyflogai rhag riportio ymddygiad anghyfreithlon i’r heddlu neu i reoleiddwyr; bydd gan weithwyr bob amser yr hawl i “chwythu'r chwiban”. Felly ni ddylai cyflogwyr gynnig iawndal ariannol o dan y cytundebau hyn fel “arian tawel” er mwyn osgoi niwed i enw da o ganlyniad i honiadau gweithwyr am fwlio neu aflonyddu, gan gynnwys aflonyddu rhywiol.
Fodd bynnag, mae gan gytundebau setlo sy’n cynnwys cymalau cyfrinachedd rôl gyfreithlon wrth setlo anghydfodau cyflogaeth ac ar hyn o bryd nid oes dim yn atal cyflogwyr rhag eu cynnig i weithwyr, ar yr amod:
Nid yw'r gweithiwr yn cael ei roi dan bwysau na'i fwlio'n ormodol i lofnodi'r cytundeb;
Mae gan y gweithiwr y cyfle i geisio cyngor cyfreithiol annibynnol cyn arwyddo; a
Mae'r cytundeb yn ei gwneud yn glir bod gweithwyr yn dal i gael caniatâd i wneud “datgeliad gwarchodedig” (hy chwythu'r chwiban neu adrodd am arferion anghyfreithlon) ac nad ydynt yn cael eu rhwystro rhag gwneud hynny.
Gwnaeth adroddiad WESC yr argymhellion a ganlyn i’r Llywodraeth:
Dylid drafftio cymalau cyfrinachedd a chymalau nad ydynt yn ddirmygus mewn NDA gan ddefnyddio iaith glir a dealladwy, a bod yn benodol ynghylch pa wybodaeth y gellir ac na ellir ei rhannu a chyda phwy;
Dylai’r Llywodraeth gryfhau gofynion llywodraethu corfforaethol i sicrhau bod cyflogwyr yn cyflawni eu cyfrifoldebau i amddiffyn eu gweithwyr rhag gwahaniaethu ac aflonyddu (yn hytrach na throi’n rheolaidd at NDAs i “ddileu” hawliadau o’r fath); a
Dylai fod yn ofynnol i uwch reolwyr ar lefel bwrdd (neu swyddogion cyfatebol) oruchwylio polisïau a gweithdrefnau gwrth-wahaniaethu ac aflonyddu a’r defnydd o NDA yn eu sefydliadau.
Dylai busnesau fod yn ymwybodol y gall y gyfraith fod yn newid yn hyn o beth cyn bo hir, felly dylent fod yn rhagweithiol wrth ymdrin â materion yn ymwneud â bwlio ac aflonyddu yn y gweithle, er mwyn osgoi gorfod troi at NDA i setlo anghydfod.
I siarad ag un o'n harbenigwyr heddiw, cysylltwch â ni ar 02920 829 100 neu drwy ddefnyddio ein ffurflen Cysylltwch â Ni am sgwrs gychwynnol am ddim i weld sut gallwn ni helpu.
