Economi Gig: Hermes yn taro bargen gyflog “arloesol” gydag Undeb y GMB
Chwefror 4, 2019
Dyma’r fargen gyntaf yn y DU i ddarparu cydnabyddiaeth undeb llafur i weithwyr economi gig a daw ar ôl i’r negeswyr lwyddo yn eu hawliad Tribiwnlys Cyflogaeth ym mis Mehefin 2018 i gael eu cydnabod fel gweithwyr, yn hytrach na hunangyflogedig.
Mae statws “hunangyflogedig plws” newydd fel y'i gelwir wedi'i greu yn Hermes lle gall negeswyr ddewis cael hyd at 28 diwrnod o wyliau â thâl yn flynyddol neu'r hyn sy'n cyfateb iddynt os ydynt yn gweithio'n rhan-amser. Er y bydd tâl y negeswyr yn dal i gael ei gyfrifo yn unol â nifer y danfoniadau a wnânt, bydd Hermes nawr yn talu'n ychwanegol pan nad yw lefel y gwaith sydd ar gael wedi ennill o leiaf £8.50 yr awr i staff. Mae hyn yn fwy na’r isafswm cyflog o £7.83 yr awr, sy’n codi i £8.21 yr awr ym mis Ebrill 2019.
Mae GMB wedi dweud bod y cytundeb cydfargeinio hwn ar sail optio i mewn ac na fydd yn effeithio ar y rhai sydd am gadw eu statws hunangyflogedig ac ennill cyfraddau premiwm.
Tra bod rhai wedi galw’r fargen yn “torri tir newydd”, mae eraill wedi codi cwestiynau am oblygiadau treth y cytundeb. Mae 'na bryder y bydd CThEM yn gweld negeswyr Hermes yn derbyn y rhan fwyaf o'r buddion o fod yn gyflogai ac y byddan nhw am iddyn nhw ddechrau talu yswiriant gwladol i weithwyr. Fodd bynnag, mae GMB wedi dweud mai dim ond goblygiadau treth fydd i'r rhai sy'n derbyn yr holl fudd-daliadau o dan y cytundeb.
Gyda chynnydd mewn achosion Tribiwnlys Cyflogaeth cysylltiedig â gig-economi, dylai busnesau sy’n ymgysylltu ag unigolion ar sail hyblyg fod yn barod i gyfiawnhau eu statws cyflogaeth at ddibenion hawliau cyflogaeth a rhwymedigaeth treth.
Hyd yn oed os yw contract ysgrifenedig yn nodi bod unigolyn yn “hunangyflogedig”, os nad yw’r contract yn adlewyrchu realiti’r berthynas yna gellid eu hystyried yn gyflogeion neu’n weithwyr, gan gronni’r hawliau i bethau fel isafswm cyflog a thâl gwyliau.