02920 829 100 
Newidiadau i Orchmynion Prynu Gorfodol: Trawsnewid Cymunedau yng Nghymru?
Tachwedd 10
Mae Gorchymyn Prynu Gorfodol (GPG) yn rhoi pŵer i gyrff cyhoeddus gael tir neu eiddo heb ganiatâd y perchennog, ar yr amod y gallant brofi ei fod er budd y cyhoedd i wneud hynny.
O’u defnyddio’n gywir, credir bod Gorchmynion Prynu Gorfodol yn arf defnyddiol i gyrff cyhoeddus gael tir er mwyn gweithredu newidiadau economaidd, amgylcheddol neu gymdeithasol cadarnhaol mewn ardal.
Er enghraifft, gellir defnyddio Gorchmynion Prynu Gorfodol i hwyluso adfywiad neu ddatblygiad ar raddfa fawr o ardal a all, yn ei dro, greu swyddi neu annog buddsoddiad. Gellir eu defnyddio hefyd ar raddfa lai, er enghraifft, i ailddatblygu tai adfeiliedig a all gael eu hystyried yn beryglus neu'n niwsans i ardal leol.
Mae Llywodraeth Cymru wedi cydnabod y galw cynyddol am dai yng Nghymru a phwysigrwydd dod ag eiddo masnachol gwag yn ôl i ddefnydd i greu swyddi ac adfywio cymunedau. Maent yn credu bod y defnydd cynyddol o Orchmynion Prynu Gorfodol yn arf pwysig i fynd i'r afael â'r materion hyn; gan roi’r cyfle i awdurdodau lleol drawsnewid rhai o’r amcangyfrif o 30,000 o eiddo gwag yng Nghymru yn gartrefi ac yn weithleoedd.
I adlewyrchu hyn, mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi’r newidiadau a ganlyn:
Newidiadau i Bolisi Cynllunio Cymru (PPW)
Mae Llywodraeth Cymru wedi gwneud diwygiadau i baragraff 3.53 Polisi Cynllunio Cymru i gryfhau pwerau awdurdodau cynllunio lleol i ddefnyddio Gorchmynion Prynu Gorfodol i hwyluso datblygiadau neu welliannau i safleoedd pan fo gwneud hynny er budd y cyhoedd.
Canllawiau wedi'u diweddaru ar ddeddfwriaeth GPG
Mae Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno Cylchlythyr 003/2019: Prynu Gorfodol yng Nghymru a 'Rheolau Crichel Down (Fersiwn Cymru, 2020) sy’n disodli’r canllawiau blaenorol, Cylchlythyr Cynulliad Cenedlaethol Cymru (NAFWC) 14/2004: Cylchlythyr Diwygiedig ar Orchmynion Prynu Gorfodol.
Mae’r canllawiau wedi’u diweddaru yn rhoi eglurhad ar y ffordd orau o ddefnyddio GPG er budd cymunedau ac yn rhoi cyngor ar y broses ymgeisio i sicrhau bod ceisiadau’n cael eu prosesu’n gyflym heb wallau.
Mae Llywodraeth Cymru wedi nodi y bydd yr angen am Orchmynion Prynu Gorfodol yn parhau i dyfu wrth i gymunedau geisio gwella o effaith pandemig Covid-19.
Mewn ymgais i gefnogi cymunedau a chynorthwyo adferiad, mae wedi nodi nifer o feysydd polisi allweddol a fydd yn cael eu blaenoriaethu. Ymhlith y rhain mae cynllunio, adeiladu tai ac adfywio trefi a dinasoedd a chredir y bydd defnyddio Gorchmynion Prynu Gorfodol yn ganolog i weithredu'r blaenoriaethau hyn. Fodd bynnag, er mwyn elwa ar Orchmynion Prynu Gorfodol, mae Llywodraeth Cymru wedi datgan bod yn rhaid i’r rheolau sy’n ymwneud â Gorchmynion Prynu Gorfodol fod yn gliriach.
Felly mae wedi cyhoeddi un newydd ymgynghori ar weithredu diwygiadau ychwanegol gyda’r nod o symleiddio a moderneiddio’r fframwaith deddfwriaethol presennol ar gyfer Gorchmynion Prynu Gorfodol.
Mae Llywodraeth Cymru yn gofyn am ymatebion i’r ymgynghoriad tan 19 Ionawr 2021.
Y tîm Eiddo Masnachol yn Darwin Gray bydd yn parhau i ddarparu diweddariadau ar hyn.
I siarad ag un o'n harbenigwyr heddiw, cysylltwch â ni ar 02920 829 100 neu drwy ddefnyddio ein ffurflen Cysylltwch â Ni am sgwrs gychwynnol am ddim i weld sut gallwn ni helpu.
