02920 829 100 
Dychwelyd i'r Gweithle: Y Cwestiynau Mawr
Chwefror 25, 2022
Gan Fflur Jones
A allwn ofyn i staff a ydynt wedi cael eu brechu?
Mae’n bosibl y bydd, yn enwedig os oes angen gwneud hynny fel rhan o’ch asesiad risg parhaus ar gyfer y gweithle. Fodd bynnag, dylech fod yn ymwybodol bod data am iechyd (fel statws brechu) yn gategori arbennig o ddata o dan gyfreithiau diogelu data felly mae rhai materion diogelu data i’w hystyried a dylech gydymffurfio ag unrhyw hysbysiadau preifatrwydd neu bolisïau diogelu data yr ydych cael. Dylech hefyd barchu preifatrwydd yr unigolyn a chadw ei statws brechu yn gyfrinachol i'r rhai sydd angen gwybod at ddibenion asesu risg.
A allwn orfodi staff i gael y brechlyn?
Nid yw Llywodraethau Cymru a’r DU wedi gwneud brechiadau yn orfodol (ac eithrio’r rhai sy’n gweithio mewn cartrefi gofal yn Lloegr). Yn hynny o beth, mae'r penderfyniad i orfodi staff i gael y brechlyn yn benderfyniad i gyflogwr unigol. Fodd bynnag, os yw cyflogwr am wneud y brechlyn yn orfodol i'w staff, bydd angen iddo ddangos pam mae angen polisi o'r fath, o'i gymharu â mesurau eraill fel pellhau cymdeithasol a gwisgo masgiau. Byddai angen i'r cyflogwr hefyd ystyried y risgiau gwahaniaethu posibl o wneud brechu'n orfodol, ee lle mae cyflyrau meddygol rhai unigolion yn golygu na allant gael eu brechu.
Felly beth yw'r ffordd orau o fynd at y brechlyn?
Cyfathrebu ac anogaeth fydd y dull gorau a lleiaf o risg i'w gymryd. Gall cyflogwr fabwysiadu polisi o annog brechu yn syml, ee trwy gyfeirio staff at wybodaeth a ffynonellau dibynadwy. Gall polisi brechlyn fod yn ffordd effeithiol o gyfathrebu hyn.
Beth os yw gweithiwr yn gwrthod cael ei frechu?
Cyfathrebu yw'r cam cyntaf, a dylech geisio deall y rheswm dros wrthod yn gyntaf. Fodd bynnag, os teimlwch nad oes gan y cyflogai reswm da dros wrthod y brechlyn a'i fod yn afresymol, efallai y bydd modd cymryd camau disgyblu (hyd at ddiswyddo o bosibl) yn erbyn y cyflogai, yn dibynnu ar yr amgylchiadau.
A all fod yn ofynnol i weithiwr sefyll profion llif ochrol cyn mynychu'r gweithle?
Mae’n bosibl y bydd, os ydych yn credu bod hynny’n fesur rhesymol i’w gymryd yn unol â’ch asesiad risg. Fodd bynnag, os byddwch yn dilyn y llwybr hwn, y dull gorau fyddai cymhwyso hyn yn gyson ar draws yr holl staff, yn hytrach na neilltuo staff nad ydynt wedi'u brechu yn unig i'w profi (a allai arwain at ddadleuon gwahaniaethu pellach). O ystyried bod y Llywodraeth yn cwtogi ar LFTs, mae'n bosibl y byddai angen i'r cyflogwr ariannu hyn eu hunain, a allai arwain rhai cyflogwyr i ystyried y byddai'n well gwario eu hadnoddau ar fesurau cadw pellter cymdeithasol.
Os oes angen unrhyw gyngor cyfreithiol arnoch am unrhyw un o’r cwestiynau uchod, neu unrhyw beth arall, cysylltwch ag aelod o’n tîm cyflogaeth ar 029 2082 9117 neu fjones@darwingray.com am sgwrs gychwynnol am ddim, heb rwymedigaeth.
I siarad ag un o'n harbenigwyr heddiw, cysylltwch â ni ar 02920 829 100 neu drwy ddefnyddio ein ffurflen Cysylltwch â Ni am sgwrs gychwynnol am ddim i weld sut gallwn ni helpu.
