Rhyddhad Eiddo Amaethyddol - Yr hyn y mae angen i ffermwyr ei wybod a'i wneud

Ebrill 8, 2025

Rhyddhad Eiddo Amaethyddol - Yr hyn y mae angen i ffermwyr ei wybod a'i wneud

---

By Nick O'Sullivan

Yng Nghyllideb yr Hydref 2024 cynigiodd y Canghellor newidiadau mawr i reolau Rhyddhad Eiddo Amaethyddol (APR) o 6 Ebrill 2026.

Roedd y newidiadau hyn yn annisgwyl, gan anfon tonnau sioc drwy’r gymuned amaethyddol a rhoi ergyd sylweddol i genedlaethau o deuluoedd ffermio.

Ond beth ydyn ni'n ei wybod mewn gwirionedd am y newidiadau hyn a beth yw'r effeithiau a ragwelir? Beth ddylai teulu ffermio ei ystyried yn awr, a pha gamau y dylent eu cymryd i liniaru effaith y newidiadau hyn?

Yn yr erthygl hon, ein harbenigwr ewyllysiau a phrofiant, Nick O'Sullivan yn archwilio beth yw APR a beth yw'r newidiadau arfaethedig. Rydym hefyd yn rhoi awgrymiadau ar sut i addasu i'r cynigion hyn a sut y dylai ffermwyr gynllunio'n ofalus ar gyfer y dyfodol.

Beth yw Rhyddhad Eiddo Amaethyddol (APR)?   

Mae APR yn rhyddhad rhag Treth Etifeddiant (IHT) ar eiddo amaethyddol. Mae'n lleihau'r swm o IHT y mae ffermwyr a thirfeddianwyr yn atebol i'w dalu pan fydd fferm neu dir yn cael ei drosglwyddo i'r genhedlaeth nesaf ar ôl marwolaeth. Ar hyn o bryd, os yw APR ar gael, mae’n berthnasol i 100% o’r tir gael ei drosglwyddo i lawr, sy’n golygu (yn y mwyafrif helaeth o achosion) nad oes unrhyw IHT yn daladwy gan ffermwyr a/neu dirfeddianwyr ar y tir y maent yn berchen arno. Mae’r APR hwn felly wedi helpu ffermydd i aros o fewn perchnogaeth y teulu o un genhedlaeth i’r llall, a chaniatáu i fusnesau ffermio barhau.

Beth yw Rhyddhad Eiddo Busnes (BPR)?

Mae BPR yn rhyddhad tebyg ond mae'n ymwneud ag asedau busnes penodol. Ar hyn o bryd, os yw BPR ar gael, bydd hyn yn berthnasol ar 100% ar gyfer rhai buddiannau busnes a chyfranddaliadau nas rhestrwyd, ac ar 50% ar gyfer rhai asedau cymwys.

Pa newidiadau a gynigiwyd yng Nghyllideb yr Hydref?

Y prif newidiadau arfaethedig a gyhoeddwyd yn y Gyllideb yw, o 6 Ebrill 2026:

• Capio APR – bydd y rhyddhad yn dal i fod ar gael ar 100%, ond mae wedi'i gyfyngu i'r £1 miliwn cyntaf y cyfuno eiddo amaethyddol a busnes.
• Mae’r cysylltiad yma rhwng APR ac eiddo busnes yn arwyddocaol gan y gallai llawer o ffermwyr sydd ag eiddo busnes y gallai BPR fod yn berthnasol iddo hefyd arwain at ostyngiad o 100% mewn IHT.
• Rhyddhad o 50% uwchlaw'r trothwy – pan fo gwerth yr asedion cymwys y mae APR yn gymwys iddynt neu y mae APR a BPR gyda’i gilydd yn fwy na’r cap o £1 miliwn, caiff cyfradd y rhyddhad ei gostwng i 50%.

Sut dylech chi addasu i'r newidiadau hyn?

Dyma restr o bethau rydym yn argymell y dylech chi neu unrhyw un y gallai’r newidiadau arfaethedig effeithio arnynt, eu gwneud nawr –

1. Pennu atebolrwydd tebygol IHT o ganlyniad i'r newidiadau

Mae'n amhosibl cynllunio'n effeithiol nes bod eich rhwymedigaeth dreth bosibl yn hysbys. Os yw eich asedau a allai fod yn destun APR a/neu BPR yn llai na £1m, mae’n debygol na fydd sefyllfa’r IHT yn newid yn 2026. Fodd bynnag, mae dadansoddiad cynhwysfawr o’r holl asedau a rhwymedigaethau yn eich ystâd, ynghyd â sut y cânt eu dosbarthu o dan eich Ewyllys, yn hanfodol.

2. Adolygwch eich Ewyllysiau

Adolygwch Ewyllysiau presennol rydych chi wedi'u gwneud neu y mae angen i chi eu gwneud yn ofalus ac ystyriwch a oes unrhyw newidiadau a allai wella'r sefyllfa gyffredinol o ran Treth Eiddo. Efallai y bydd darpariaethau a oedd gynt yn effeithlon o ran Treth Eiddo yn llai effeithlon o dan y rheolau newydd arfaethedig.

3. Peidiwch â chymryd camau brysiog: cynlluniwch yn ofalus!

Mae'r newidiadau a gyhoeddwyd yn gynigion ac nid cyfraith eto. Er y gallai fod yn ddoeth dechrau cynllunio, cofiwch nad ydym yn gwybod y rheolau terfynol eto.

Fodd bynnag, efallai y byddwch yn ystyried meddwl am y canlynol: -

• Ceisiwch gyngor gan Gynghorwyr Ariannol Annibynnol (IFAs). Mae'n bosibl bod opsiynau eraill ar gyfer talu IHT, megis yswiriant oes gyfan.
• Er bod amgylchiadau pawb yn wahanol, mae'n debygol y bydd angen i lawer o ffermwyr ystyried rhoi oes/trosglwyddiadau fel rhan o'u strategaeth gynllunio IHT gyffredinol, ond rhaid ystyried hyn yn ofalus a dylid ei gynllunio'n iawn. Ceisiwch gyngor arbenigol i'ch cynorthwyo gyda hyn.

4. Amser - peidiwch â chynhyrfu

Os byddwch yn gwneud rhoddion sylweddol yn ystod eich oes, bydd swm yr IHT sy'n daladwy ar y rhoddion hynny yn gostwng dros y 7 mlynedd nesaf. Os ydych yn byw am fwy na 7 mlynedd, yna ni fydd unrhyw IHT yn daladwy ar y rhoddion hynny. Mae'n ddoeth felly ystyried pa roddion y gallech eu gwneud yn ystod eich oes, ond nid oes angen rhuthro i wneud penderfyniadau. Cymerwch eich amser a cheisiwch gyngor gan arbenigwyr cyfreithiol ac ariannol a all eich arwain drwy'r broses hon.

Er bod y cynigion hyn wedi achosi llawer iawn o bryder, fel yr ydym wedi’i nodi uchod, mae nifer o gamau y gall Ffermwyr a Pherchnogion Tir eu cymryd yn awr i liniaru’r sefyllfa. Gyda pheth cynllunio gofalus, gall ffermwyr a thirfeddianwyr gymryd rhan mewn nifer o fesurau a all eu cynorthwyo i leihau eu hamlygiad posibl i IHT.

Gweminar am ddim

I gael rhagor o fanylion am y newidiadau arfaethedig, cofrestrwch ar gyfer gweminar am ddim gyda Darwin Gray a RBC Brewin Dolphin ar 30 Ebrill 2025. Yn ogystal â chynnig y cyfle i ofyn eich cwestiynau llosg, bydd y weminar yn ymdrin ag ystyriaethau allweddol ac atebion ymarferol o ran APR a diogelu cyfoeth, gan gynnwys cynllunio ystadau, atebolrwydd treth etifeddiaeth a threth enillion cyfalaf. Archebwch eich lle am ddim nawr: https://www.eventbrite.com/e/apr-changes-and-wealth-protection-need-to-knows-for-farmers-tickets-1324944136579?aff=oddtdtcreator