02920 829 100 
Cyfraith Awaab a dyfodol safonau tai cymdeithasol yn Lloegr
Ebrill 21, 2026
By Heledd Evans
Deddfwyd Rheoliadau Peryglon mewn Tai Cymdeithasol (Gofynion Rhagnodedig) (Lloegr) 2025 (a elwir hefyd yn 'Ddeddf Awaab') i ddarparu safonau cliriach a miniogi disgwyliadau ynghylch pa mor gyflym y caiff problemau eu hadnabod a'u datrys. Mae hyn wedi arwain at yr angen i landlordiaid cymdeithasol yn Lloegr gryfhau eu prosesau o ran ymateb i leithder a llwydni.
Ein harbenigwr, Heledd, yn amlinellu beth mae'r newidiadau hyn yn ei olygu yn ymarferol a sut y dylai landlordiaid addasu.
Enwir Cyfraith Awaab ar ôl Awaab Ishak, plentyn 2 oed a fu farw’n drasig yn 2020 o gyflwr ar ei ysgyfaint a achoswyd gan fowld yn ei gartref. Roedd y rhieni wedi dweud wrth eu landlord cymdeithasol am y fowld ond nid oedd y landlord wedi cymryd y camau priodol i ddileu’r broblem.
Mae Cyfraith Awaab bellach yn darparu cefnogaeth gyfreithiol ar gyfer sefyllfaoedd lle mae landlordiaid cymdeithasol yn methu ag ymateb yn ddigon cyflym i liniaru peryglon, gan adael eu tenantiaid mewn perygl. Mae trafodaethau o fewn y sector tai yn pwysleisio bod disgwyl i'r rheoliadau hyn ddwysáu disgwyliadau, nid yn unig o ran amserlenni statudol, ond drwy ddylanwadu ar ba mor ddifrifol y mae landlordiaid cymdeithasol yn trin adroddiadau preswylwyr am beryglon.
Mae'r rheoliadau'n cael eu cyflwyno mewn tair cyfnod, gyda chyfnod 1 wedi bod mewn grym ers 27 Hydref 2025.
Bwriad y dull hwn yw galluogi amddiffyniad cyflym rhag peryglon brys gan sicrhau bod diwygiadau ehangach yn cael eu cynllunio'n effeithiol, gan ganiatáu dysgu ac addasu parhaus.
Yn ystod cam 1, rhaid i landlordiaid cymdeithasol ymchwilio i beryglon brys a'u gwneud yn ddiogel o fewn 24 awr, gan gynnwys materion sy'n achosi niwed uniongyrchol neu sylweddol, fel trydan peryglus, gollyngiadau mawr, neu ddrysau neu ffenestri allanol anniogel. Rhaid iddynt hefyd ymchwilio i leithder a llwydni sylweddol o fewn 10 diwrnod gwaith. Yna rhaid gwneud y perygl yn ddiogel o fewn 5 diwrnod gwaith pellach.
Mae Cam 1 yn berthnasol i landlordiaid awdurdodau lleol a darparwyr tai cymdeithasol cofrestredig.
O fis Hydref 2026 ymlaen bydd rheoliadau’n ymestyn i beryglon sylweddol. Mae hyn yn cynnwys:
Bydd y cam olaf, o fis Hydref 2027 ymlaen, yn ymestyn y gofynion i bob perygl sylweddol arall o dan y System Graddio Iechyd a Diogelwch Tai (HHSRS), ac eithrio gorlenwi.
Mae'n ymddangos y bydd disgwyliadau rheoleiddiol ynghylch rheoli peryglon yn parhau i godi ar gyfer landlordiaid cymdeithasol, a bydd perfformiad landlordiaid yn wynebu monitro parhaus. Nid ymarfer untro yw cydymffurfiaeth ond rhan o newid diwylliannol ehangach tuag at ddiogelwch ac atebolrwydd.
Mae'n hanfodol bod landlordiaid cymdeithasol yn Lloegr yn cymryd camau ymarferol i ddelio â phroblemau sy'n codi yn eu tai tenantiaid, a bod pob pryder ynghylch cartrefi preswylwyr yn cael ei drin yn briodol.
Mae ein harbenigwyr anghydfodau eiddo yn cynghori landlordiaid cymdeithasol ar lywio newid rheoleiddiol, rheoli risg, a gweithredu atebion ymarferol, cydymffurfiol.
Os hoffech drafod yr uchod neu os oes angen cymorth arnoch i adolygu eich prosesau presennol, cysylltwch â'n tîm gan ddefnyddio'r ffurflen gyswllt neu ar 02920 829 100 i weld sut y gallwn eich helpu.
I siarad ag un o'n harbenigwyr heddiw, cysylltwch â ni ar 02920 829 100 neu drwy ddefnyddio ein ffurflen Cysylltwch â Ni am sgwrs gychwynnol am ddim i weld sut gallwn ni helpu.
