02920 829 100 
Newidiadau a Rhagfynegiadau i Gyfraith Cyflogaeth: Y Diweddariadau
Gorffennaf 15, 2024
Mae’r Bil Hawliau Cyflogaeth (BHC) yn y camau olaf o adolygiad, ac ar hyn o bryd mae mewn cyflwr o “ping pong seneddol”, nes bod y geiriad terfynol wedi’i gytuno rhwng Tŷ’r Cyffredin a Thŷ’r Arglwyddi. Yn dilyn hyn, bydd y BCH yn derbyn cydsyniad brenhinol ac yn dod yn gyfraith – gan nodi trawsnewidiad hollbwysig i gyfraith cyflogaeth. Fodd bynnag, mae’n werth ei nodi na fydd llawer o’r digwyddiadau yn dod i rym tan 2026 ar y cynharaf, sy’n hwyrach na’r disgwyliad wreiddiol.
Rydym yn dadansoddi'r newidiadau a'r diwygiadau diweddaraf isod.
| Newid | Diweddariad | Dyddiadau Allweddol |
| Hawliau Diswyddo Annheg | Bydd gan weithwyr yr hawl i beidio â chael eu diswyddo’n annheg ar ôl cyfnod cymhwyso o 6 mis. Mae hyn yn ostyngiad o’r trothwy 2 flynedd presennol ond yn newid sylweddol o’r “Hawliau diswyddo annheg diwrnod un” blaenorol a gynlluniwyd ar gyfer 2027. Disgwylir i’r newid hwn gael ei gyflwyno’n gyflymach na’r newid blaenorol a gynlluniwyd.
Yn ogystal â'r gofyniad gwasanaeth 6 mis, disgwylir bellach i'r "cap iawndal" o gyflog blwyddyn mewn hawliadau diswyddo annheg gael ei ddileu a'i ddisodli â throthwy uchaf o tua £120,000, gan gynyddu gwerth uchaf llawer o hawliadau diswyddo annheg yn sylweddol. |
Disgwylir i’r newid ddod i rym yn 2026. |
| Newid Cytundebau Dim Oriau/yr Hawl i Leiafswm o Oriau Gweithio | Bydd gan weithwyr ar gytundebau dim oriau/oriau isel yr hawl i gael cynnig oriau gwarantedig ar ôl y 12 wythnos gyntaf, os ydynt wedi gweithio mwy na'r lleiafswm o oriau gofynnol a nodir yn eu cytundeb yn ystod y cyfnod hwnnw (yn amodol ar rai eithriadau). Hefyd yn berthnasol i weithwyr asiantaeth, gyda'r cyflogwr yn gyfrifol am gynnig cytundebau oriau rheolaidd. | Disgwylir i’r newid ddod i rym yn 2027. |
| Hawliadau Tribiwnlys Cyflogaeth | Mae’r BHC yn ymestyn y terfyn amser ar gyfer cyflwyno hawliadau i’r Tribiwnlys Cyflogaeth (gan gynnwys gwahaniaethu a diswyddo annheg) o 3 mis i 6 mis. | Disgwylir i’r newid ddod i rym yn Hydref 2026. |
| Dyletswydd i Atal Aflonyddu Rhywiol | Mae'r BHC yn cynyddu'r ddyletswydd i atal aflonyddu rhywiol (a ddaeth i rym ar 26 Hydref 2024), drwy ehangu atebolrwydd y cyflogwyr am aflonyddu (o unrhyw fath) gan drydydd partïon, fel cleientiaid neu gwsmeriaid, oni bai eu bod yn cymryd "pob cam rhesymol" i'w atal. Mae amddiffyniadau i weithwyr sy'n adrodd unrhyw aflonyddu rhywiol hefyd wedi'u cryfhau, gan ei fod bellach yn ddatgeliad gwarchodedig at ddibenion chwythu'r chwiban. | Disgwylir i amddiffyniadau newydd chwythu’r chwiban ddod i rym ym mis Ebrill 2026; a
Disgwylir fod y ddyletswydd uwch i atal aflonyddu gan drydydd parti ddod i rym ym mis Hydref 2026. |
| Gwahardd Diswyddo ac Ail-gyflogi | Bydd yn annheg yn awtomatig i ddiswyddo gweithiwr am wrthod cytuno i newidiadau yn eu telerau cyflogaeth (ac eithrio mewn achosion o anhawster ariannol difrifol ar ran y cyflogwr). Mae'r BHC yn lleihau’r amgylchiadau ble gellir defnyddio "diswyddo ac ail-gyflogi". | Disgwylir i’r newid ddod i rym yn Hydref 2026. |
| Ymestyn amddiffyniad rhag diswyddo i weithwyr beichiog a rhieni newydd | Mi fydd yn anghyfreithlon diswyddo gweithwyr sy'n feichiog, ar absenoldeb mamolaeth, absenoldeb mabwysiadu neu absenoldeb rhiant a rennir, neu sydd o fewn 6 mis ers dychwelyd i'r gwaith - ac eithrio mewn amgylchiadau penodol (i'w nodi mewn rheoliadau yn y dyfodol). | Disgwylir i’r newid ddod i rym yn 2027. |
| Ymgynghoriadau Diswyddo Torfol | Mae'r BHC yn tynhau'r gofynion ymgynghori ar y cyd mewn dwy agwedd: drwy gyflwyno prawf trothwy ychwanegol yn seiliedig ar nifer y diswyddiadau ar draws y busnes gyfan; a thrwy gynyddu’r gosb uchaf (y “dyfarniad amddiffynnol”) am dorri’r gofynion ymgynghori ar gyfer diswyddo torfol o 90 diwrnod o gyflog i 180 diwrnod o gyflog fesul gweithiwr. | Disgwylir y cynnydd i'r dyfarniad amddiffynnol ddod i rym ym mis Ebrill 2026; a
Disgwylir i drothwy diswyddo torfol newydd ddod i rym yn 2027. |
| Creu Asiantaeth Gwaith Teg | Corff newydd i gryfhau cydymffurfiaeth â hawliau cyflogaeth. Bydd gan yr FWA y pŵer i gyflwyno hawliadau i'r Tribiwnlys Cyflogaeth ar ran gweithwyr, a bydd gan yr asiantaeth bwerau gorfodi dros isafswm cyflog, rheolau asiantaeth, a thâl gwyliau, gan gynnwys y gallu i gynnal archwiliadau i fewn i weithleoedd. | Disgwylir iddo lansio ym mis Ebrill 2026. |
| Diogelu gweithwyr y sector cyhoeddus wrth allanoli TUPE | Amddiffyniad i'w gyflwyno i atal "gweithlu dwy haen", pan fydd gweithwyr y sector cyhoeddus yn trosglwyddo i gwmnïau preifat o dan y Ddeddf Diogelu Data, drwy sicrhau nad yw gweithwyr newydd a gweithwyr presennol yn cael eu trin "yn llai ffafriol" na'i gilydd. | Disgwylir i’r newid ddod i rym yn Hydref 2026. |
| Hawliau cryfach i weithio'n hyblyg | Cryfhau’r hawl i ofyn am gael gweithio’n hyblyg, felly bydd cyflogwyr ddim ond yn gallu gwrthod cais os yw'n rhesymol iddynt wneud hynny. Bydd gallu y cyflogwr i wrthod cais yn ddibynnol ar yr 8 sail fusnes penodedig, yn parhau. | Disgwylir i’r newid ddod i rym yn 2027. |
| Hawliau i weithwyr sifftiau | Hawl i weithwyr sifftiau (gan gynnwys gweithwyr dim oriau/oriau gofynnol, a'r rhai heb batrwm gwaith penodol) gael rhybudd rhesymol o sifftiau ac iawndal os caiff sifftiau eu newid neu eu canslo ar fyr rybudd. | Disgwylir cyhoeddiad o’r papur ymgynghori erbyn diwedd 2025 – ni ddisgwylir i’r newid ddod i rym tan 2027. |
| Tâl | Tâl salwch statudol (TSS) i ddod yn daladwy o ddiwrnod 1 y salwch ac yn daladwy am y 3 diwrnod cymwys cyntaf o salwch. Bydd yr hawl i gael TSS yn cael ei gynyddu i'r swm isaf o unai 80% o'r cyflog neu'r gyfradd TSS safonol, gan roi mwy o hawl i dâl salwch i weithwyr sy'n derbyn cyflog is. |
Disgwylir i’r newid ddod i rym yn Ebrill 2026.
|
| Gofyniad i Gadw Cofnodion o Dâl Gwyliau | Rhwymedigaeth newydd i gyflogwyr gadw cofnodion o'u cydymffurfiaeth â rheolau hawl gwyliau a thâl am 6 mlynedd. Bydd methu â chydymffurfio yn drosedd. | Disgwylir i’r newid ddod i rym yn Ebrill 2026. |
| Hawl statudol o gyflog cyfartal i weithwyr lleiafrifoedd ethnig a'r rhai ag anableddau | Wedi ei nodi yn nrafft y Bil Cydraddoldeb (Hil ac Anabledd)– sy'n ymestyn y cyfreithiau cyflog cyfartal presennol i gwmpasu ethnigrwydd ac anabledd. | Disgwylir ddrafft o’r bil erbyn dechrau 2026. |
| Adrodd ar y Bwlch Cyflog Anabledd / Ethnigrwydd | Wedi ei nodi yn nrafft y Bil Cydraddoldeb (Hil ac Anabledd)– sy'n cyflwyno model adrodd bwlch cyflog gorfodol newydd ar gyfer ethnigrwydd ac anabledd. | Disgwylir ddrafft o’r bil erbyn dechrau 2026. |
| Hawliau Undebau Llafur | Bydd rheolau ar gydnabyddiaeth statudol o undebau yn cael eu llacio.
Bydd gofyn i gyflogwyr hysbysu eu gweithwyr am eu hawl i ymuno ag undeb yn eu cytundeb cyflogaeth/datganiad o delerau ar ddiwrnod 1 eu cyflogaeth Bydd gan swyddogion undebau llafur fwy o hawliau i gael mynediad i weithleoedd at ddibenion recriwtio a bargeinio. |
Disgwylir i’r llacio o’r broses gydnabod ddod i rym ym mis Ebrill 2026.
Disgwylir i'r ddyletswydd i hysbysu gweithwyr a'r hawl i gael mynediad ddod i rym ym mis Hydref 2026. |
| Hawl i Absenoldeb oherwydd Profedigaeth | Ymestyn yr hawl bresennol i absenoldeb statudol oherwydd profedigaeth rhiant i gynnwys colli aelodau agos o'r teulu neu ddibynyddion – disgwylir iddo fod yn hawl diwrnod 1 a rhoi’r hawl i 1 wythnos o absenoldeb (di-dâl) am golli aelod o'r teulu (bydd manylion o ba aelodau o'r teulu sydd wedi'u cynnwys yn cael eu nodi yn y rheoliadau). | Mae ymgynghoriad wedi'i lansio gan y Llywodraeth, sy'n dod i ben ar 15 Ionawr 2026.
Yn debygol o ddod i rym yn 2027. |
| Hawl i Absenoldeb oherwydd profedigaeth wrth Golli Beichiogrwydd | Bydd yr hawl newydd i absenoldeb oherwydd profedigaeth hefyd yn cynnwys colli beichiogrwydd sy'n digwydd cyn 24 wythnos o feichiogrwydd, a fydd yn rhoi’r hawl i mamau a'u partneriaid gael o leiaf 1 wythnos o absenoldeb di-dâl. | Yn debygol o ddod i rym yn 2027. |
| Hawl i Absenoldeb Tadolaeth o Ddiwrnod 1 | Dileu’r gofyniad presennol am 26 wythnos o wasanaeth cyn bod gweithiwr yn gymwys i gael absenoldeb tadolaeth statudol. | Disgwylir i’r newid ddod i rym yn Ebrill 2026. |
| Absenoldeb Rhiant o Ddiwrnod 1 | Bydd absenoldeb rhiant (di-dâl) yn hawl statudol o ddiwrnod cyntaf cyflogaeth. Bydd y llywodraeth hefyd yn cynnal adolygiad ehangach o'r system absenoldeb rhiant (ar wahân i'r Bwrdd Addysgu Rhyngwladol) ac yn ystyried cyflwyno absenoldeb gofalwyr â thâl. | Disgwylir i’r newid ddod i rym yn Ebrill 2026.
Lansiwyd yr adolygiad ehangach ar 1 Gorffennaf 2025, a disgwylir iddo bara am 18 mis – yn debygol o ddod i rym ddechrau 2027. |
| Newidiadau i gynlluniau gweithredu Cydraddoldeb | Dylai cyflogwyr gynnwys esboniad yn eu cynlluniau gweithredu cydraddoldeb ar sut maen nhw'n cefnogi gweithwyr sydd â'r menopos, problemau mislif, neu anhwylderau mislif. | Disgwylir i fesurau gael eu cyflwyno ar sail wirfoddol ym mis Ebrill 2026, cyn dod i rym yn 2027. |
Gall ein cyfreithwyr cyflogaeth gynnig cyngor a chyfeiriad i unrhyw gyflogwyr sy'n pryderu am yr hyn y dylent fod yn ei wneud nesaf. Cysylltwch â ni ar 029 2082 9100 neu drwy ein Ffurflen Gyswllt ffurflen am sgwrs gychwynnol am ddim i weld sut y gallwn eich helpu.
I siarad ag un o'n harbenigwyr heddiw, cysylltwch â ni ar 02920 829 100 neu drwy ddefnyddio ein ffurflen Cysylltwch â Ni am sgwrs gychwynnol am ddim i weld sut gallwn ni helpu.
