02920 829 100 
Protestio: Ydych Chi'n Gwybod Hawliau Eich Gweithwyr?
Hydref 10, 2022
O ystyried yr argyfwng costau byw cynyddol, mae bwgan mwy o aflonyddwch sifil a dinasyddion yn mynd ar y strydoedd i brotestio hefyd yn bosibilrwydd amlwg. Yn yr erthygl hon, rydym felly’n archwilio’r hawl gyfreithiol i brotestio a sut y dylai cyflogwyr reoli unrhyw effaith bosibl protestio yn y gweithle.
Beth yw'r safbwynt cyfreithiol ar brotestio?
Mae gan bawb yn y DU yr hawl i brotestio mewn ffordd heddychlon. Er nad oes hawl cyfreithiol penodol i brotestio, mae’r hawl i ryddid mynegiant a rhyddid i ymgynnull yn cael eu diogelu o dan erthyglau 10 ac 11 o’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol, sydd wedi’u hymgorffori yn y Ddeddf Hawliau Dynol.
Fodd bynnag, mae ein hawl i brotestio wedi’i chyfyngu gan gyfreithiau penodol, megis y Ddeddf Trefn Gyhoeddus, sy’n caniatáu i’r heddlu arestio unigolion y gall eu hymddygiad achosi aflonyddwch, braw neu drallod. Mae gan yr heddlu hefyd y pŵer i arestio unigolion am drosedd cyfraith gwlad o 'dorri heddwch' os yw eu hymddygiad wedi achosi, neu y gallai achosi, niwed i berson arall neu eu heiddo.
A all gweithiwr ofyn am amser i ffwrdd i fynychu protest?
Ar yr amod bod gweithwyr yn rhoi'r swm cywir o rybudd i gymryd gwyliau blynyddol (fel sy'n ofynnol gan eu contract cyflogaeth neu bolisi gweithle), dylid caniatáu i weithwyr gymryd amser i ffwrdd i fynychu protest. Os yw gweithiwr yn absennol o’r gwaith er mwyn mynychu protest heb ganiatâd, gallwch ystyried cymryd camau disgyblu.
A allwch chi ddisgyblu gweithiwr am ei ymddygiad mewn protest?
Ie, o bosibl. Er y bydd y brotest yn digwydd y tu allan i oriau gwaith, os yw ymddygiad cyflogai mewn protest yn effeithio ar ei allu i gyflawni ei rôl, neu os yw’n gallu dwyn anfri ar eich busnes, efallai y bydd gennych sail i ddisgyblu’r cyflogai. .
A oes rhwymedigaeth ar gyflogai i ddweud wrthych os caiff ei arestio mewn protest a'i gyhuddo o drosedd?
Nid oes unrhyw rwymedigaeth gyfreithiol gyffredinol ar gyflogeion i ddweud wrthych os ydynt wedi’u cyhuddo o drosedd, ac eithrio mewn rhai sectorau a reoleiddir. Fodd bynnag, os yw cyflogai’n cael ei gyhuddo o drosedd ac yn dewis ei chuddio oddi wrthych, gan ddibynnu ar natur a difrifoldeb y drosedd, efallai y byddwch yn teimlo ei fod wedi gweithredu’n anonest ac wedi torri’r ddyletswydd ymhlyg o gyd-ymddiriedaeth a hyder rhyngoch.
Efallai y bydd cymal hefyd yng nghontract cyflogaeth y cyflogai yn nodi ei fod yn ofynnol iddo ddweud wrthych os yw wedi’i gyhuddo o drosedd neu wedi’i ddyfarnu’n euog o droseddau penodol. Os bydd gweithiwr yn methu â gwneud hynny, byddai'n torri contract a byddai gennych sail i gychwyn achos disgyblu yn ei erbyn. Gan ddibynnu ar ddifrifoldeb y drosedd, gallai hefyd o bosibl fod yn sail i'w diswyddo.
Beth ddylem ni ei wneud os yw gweithiwr yn cael ei arestio mewn protest a'i gyhuddo o drosedd?
Os caiff cyflogai ei arestio a’i gyhuddo o drosedd yn ystod protest, ni ddylech drin hyn fel rheswm i’w ddiswyddo’n awtomatig. Bydd angen i chi ystyried, fesul achos, a yw'r ymddygiad yn ddigon difrifol i warantu camau disgyblu, gan gynnwys diswyddo. Ystyriaethau allweddol fydd difrifoldeb y drosedd honedig, unrhyw ffactorau lliniarol, unrhyw niwed posibl i enw da'r sefydliad, ac a ydych yn credu ei fod yn gwneud y gweithiwr yn anaddas ar gyfer ei rôl.
Nid oes unrhyw ofyniad cyfreithiol i chi aros am ganlyniad unrhyw achos troseddol cyn cymryd unrhyw gamau disgyblu, gan gynnwys diswyddo. Bydd y cyfan yn dibynnu ar yr amgylchiadau a difrifoldeb yr honiadau.
Os oes angen unrhyw help neu gyngor arnoch ar unrhyw un o'r uchod, cysylltwch â Rebecca Jenkins ar rjenkins@darwingray.com / 02920 829 130 am sgwrs gychwynnol am ddim i weld sut y gallwn eich helpu.
I siarad ag un o'n harbenigwyr heddiw, cysylltwch â ni ar 02920 829 100 neu drwy ddefnyddio ein ffurflen Cysylltwch â Ni am sgwrs gychwynnol am ddim i weld sut gallwn ni helpu.
