02920 829 100 
Yr hyn y mae angen i chi ei wybod am y Ddeddf Absenoldeb Gofalwr Newydd
Rhagfyr 12, 2023
Mae'r Ddeddf yn rhoi hawliau newydd i weithwyr mewn perthynas â gofalu am ddibynyddion. Mae ein Tîm Cyflogaeth yn edrych ar sut y gall y Ddeddf effeithio ar sefydliadau a beth ddylai cyflogwyr fod yn ei wneud nesaf i baratoi ar ei chyfer.
Mae'r Ddeddf Absenoldeb Gofalwr yn rhoi hawl diwrnod un i weithwyr gymryd wythnos o wyliau di-dâl bob blwyddyn er mwyn darparu neu drefnu gofal i ddibynnydd ag angen gofal hirdymor.
Tra ein bod yn aros am reoliadau pellach a fydd yn darparu’r manylion, ni fydd gweithwyr yn gallu arfer yr hawl newydd eto, a’r dyddiad gweithredu disgwyliedig yw mis Ebrill 2024.
Pwy all gymryd absenoldeb gofalwr?
Gall gweithwyr sy'n darparu neu'n trefnu gofal ar gyfer dibynnydd ag angen gofal hirdymor gymryd absenoldeb gofalwr o dan y Ddeddf. Mae ‘dibynnydd’ yn cynnwys priod, partner sifil, plentyn, rhiant, person sy’n byw ar yr un aelwyd â’r cyflogai, neu berson sy’n dibynnu’n rhesymol ar y cyflogai am ofal.
Pryd y gellir defnyddio absenoldeb gofalwr?
Mae’r Ddeddf yn diffinio ‘angen gofal hirdymor’ fel salwch neu anaf (corfforol neu feddyliol) sydd angen neu sy’n debygol o fod angen gofal am fwy na 3 mis, anabledd o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010, neu ofal yn ymwneud â henaint.
Bydd absenoldeb gofalwr hefyd ar gael pan fo gweithiwr yn gwneud trefniadau ar gyfer darparu gofal. Gall hyn gynnwys sefyllfaoedd fel mynd gyda dibynnydd i apwyntiadau meddygol ac apwyntiadau eraill, helpu gyda materion swyddogol neu ariannol, a darparu gofal personol neu feddygol.
Mae’r Llywodraeth wedi pwysleisio y dylid defnyddio absenoldeb gofalwr ar gyfer gofal hirdymor ac y dylid defnyddio mathau eraill o absenoldeb ar gyfer ymdrin â gofal tymor byr, megis absenoldeb “argyfwng i ffwrdd ar gyfer dibynyddion”.
Beth yw'r ystyriaethau ymarferol?
Mae'r Ddeddf yn darparu y gellir cymryd absenoldeb gofalwr fel y dymuna'r gweithiwr, sef mewn un bloc neu fel diwrnodau sengl neu hanner diwrnodau. Gall cymhwysedd fod yn hunan-ardystio ac ni fydd yn ofynnol i’r cyflogai ddarparu tystiolaeth (er y gall cyflogwyr ofyn am dystiolaeth os oes ganddynt sail i amau nad yw’r gweithiwr yn bod yn onest am ei reswm dros gymryd y gwyliau).
Wrth wneud cais am y gwyliau, bydd angen i weithwyr roi rhybudd sydd ddwywaith hyd yr absenoldeb y gofynnir amdano ynghyd ag un diwrnod. Ni all cyflogwyr wadu’r cais, ond gallant ei ohirio os ydynt yn ystyried y byddai tarfu’n sylweddol ar weithrediad eu gwaith neu fusnes. Ni ellir cosbi gweithwyr am gymryd y gwyliau.
Beth ddylai cyflogwyr ei wneud ar hyn o bryd?
Fel isafswm, dylai cyflogwyr sicrhau bod ganddynt bolisi absenoldeb gofalwr sy'n cydymffurfio â'r gyfraith ar waith erbyn mis Ebrill 2024. Gallai hwn fod yn bolisi annibynnol newydd neu'n un sy'n cael ei ychwanegu at Lawlyfr Staff presennol. Cysylltwch â ni os oes angen help arnoch i roi polisi ar waith.
Os oes angen cymorth arnoch gydag unrhyw fater uchod, cysylltwch ag aelod o'n tîm cyflogaeth, Damian Phillips, ar 02920 829 126 neu DPhillips@darwingray.com i gael sgwrs gychwynnol am ddim i weld sut y gallwn eich helpu.
I siarad ag un o'n harbenigwyr heddiw, cysylltwch â ni ar 02920 829 100 neu drwy ddefnyddio ein ffurflen Cysylltwch â Ni am sgwrs gychwynnol am ddim i weld sut gallwn ni helpu.
