Asbestos mewn Trafodion Eiddo Masnachol

Mewn trafodiad eiddo masnachol, gallai asbestos fod yn ffactor. Mae adeiladau annomestig yn destun Rheoliadau Rheoli Asbestos 2012, sy'n mynd i'r afael â'r risg i iechyd y mae asbestos wedi'i gyhoeddi'n dda mewn eiddo annomestig.

Beth mae'r Rheoliadau Asbestos yn ei ddweud?

Mae'r Rheoliadau Rheoli Asbestos yn ei gwneud yn ofynnol i berchnogion neu feddianwyr eiddo masnachol reoli risg asbestos yn eu heiddo annomestig. Y cam cyntaf tuag at reoli asbestos yw sefydlu a oes unrhyw risg asbestos yn yr eiddo masnachol penodol. Cafodd y defnydd o asbestos ei wahardd yn y DU ym 1999- felly derbynnir yn gyffredinol y gellir rhagdybio nad oes asbestos mewn unrhyw adeiladau a godwyd o 2000 ymlaen. Fodd bynnag, ar gyfer eiddo masnachol a adeiladwyd cyn 2000, yr unig ffordd i fod yn sicr yw cynnal arolwg asbestos.

Pwy sy'n gyfrifol am reoli asbestos?

Mae'r person sy'n atebol i reoli asbestos yn cael ei orfodi ar y 'deiliad dyletswydd' - sef unrhyw berson sydd â rheolaeth dros yr eiddo neu sy'n gyfrifol am rwymedigaethau cynnal a chadw neu atgyweirio'r eiddo. Bydd llawer o berchnogion eiddo masnachol yn atebol, ond lle mae eiddo masnachol wedi'i osod y prif ddeiliad dyletswydd fydd y deiliad. Cadarnheir hyn yn aml mewn prydles fasnachol lle mae tenant yn gyfrifol am unrhyw rwymedigaeth statudol sy'n ymwneud â'r eiddo masnachol a osodir iddynt, gan gynnwys rheoli asbestos.

Pa fathau o arolwg asbestos sydd yna?

Yn y rhan fwyaf o achosion, bydd arolwg rheoli asbestos yn cael ei gomisiynu. Byddai hyn yn sefydlu a yw eiddo annomestig yn cynnwys asbestos (neu y tybir ei fod yn cynnwys asbestos) neu os nad oes asbestos yn bresennol. Os caiff asbestos ei ganfod neu ei ragdybio, bydd adroddiad yr arolwg hefyd yn cofnodi ei leoliad a’i gyflwr ac yn cynnwys argymhellion ynghylch a ellir ei reoli yn y fan a’r lle neu a ddylid ei symud.

Os yw gwaith yn mynd i gael ei wneud ar eiddo annomestig megis datblygu eiddo, yna byddai arolwg adnewyddu/dymchwel ehangach ac ymwthiol yn cael ei gynnal yn lle hynny fel arfer. Byddai hyn yn sicrhau bod unrhyw waith yn cael ei wneud yn ddiogel os caiff asbestos ei ganfod neu ei ragdybio.

Sut y gellir rheoli asbestos mewn eiddo masnachol?

Nid yw llawer o arolygon asbestos yn mynnu bod yr asbestos mewn eiddo masnachol yn cael ei symud, fodd bynnag mae deiliad dyletswydd yn gyfrifol am sicrhau bod unrhyw un yn yr eiddo yn cael ei amddiffyn rhag dod i gysylltiad â'r asbestos hwnnw. Gallai cydymffurfio â’r ddyletswydd honno gynnwys:

• cadw cofrestr o unrhyw asbestos sy’n bresennol neu’n cael ei dybio (fel arfer mae adroddiad yr arolwg rheoli yn cynnwys cofrestrau asbestos)
• cadw cofnod o gyflwr unrhyw asbestos sy’n bresennol neu a dybiwyd a bod yn effro i unrhyw ddirywiad
• paratoi a gweithredu asesiad risg a chynllun rheoli asbestos
• rhannu'r manylion ag unrhyw un a allai fod angen bod yn ymwybodol ohono ee asiantau rheoli, gweithwyr neu gontractwyr sy'n gweithio yn yr eiddo.

Beth yw'r cosbau am beidio â chydymffurfio?

Mae asbestos yn risg iechyd difrifol ac mae'r cosbau am beidio â chydymffurfio yn adlewyrchu hynny. Mae methiant gan ddeiliaid dyletswydd i gydymffurfio â rheoliadau asbestos 2012 yn drosedd, a gellir ei gosbi â dirwy anghyfyngedig neu garchar.

Pryd y dylid cael arolwg?

Os yw perchennog eiddo yn bwriadu gwerthu neu osod ei eiddo annomestig - a chafodd ei adeiladu cyn 2000 - yna bydd y darpar brynwr neu denant eisiau gwybod a oes unrhyw asbestos yn yr eiddo. Efallai y bydd rhai yn fodlon bwrw ymlaen heb fod adroddiad arolwg yn ei le, ond yn aml ni fydd ganddynt ddewis - er enghraifft, mae ganddynt fenthyciwr sydd ei angen. Yn ddelfrydol byddai adroddiad arolwg asbestos a chynllun rheoli asbestos ar gael i'w darparu i unrhyw brynwr neu denant ar ddechrau trafodiad eiddo masnachol.