2019 - Beth i'w ddisgwyl ym maes cyfraith cyflogaeth

Mae disgwyl gweld llawer o ddatblygiadau sylweddol ym maes cyfraith cyflogaeth ac adnoddau dynol yn ystod 2019. Dyma flas o'r materion pwysicaf i gyflogwyr. 

1.       Rheolau mewnfudo newydd ar ôl Brexit:

P'un a fydd bargen yn cael ei tharo ai peidio, mae'n debygol y bydd y rheolau sy'n gysylltiedig â chyflogi dinasyddion yr Undeb Ewropeaidd i weithio yng ngwledydd Prydain yn newid. Bydd hawl pobl i symud yn rhydd yn dod i ben unwaith i Brydain adael yr Undeb Ewropeaidd. Er nad yw'r manylion am beth fydd yn digwydd yn y maes yma wedi cael eu pennu eto, dylai cyflogwyr sydd am gyflogi dinasyddion o'r Undeb Ewropeaidd ddisgwyl cyfyngiadau tebyg i'r rhai sy'n bodoli wrth gyflogi dinasyddion o du allan i'r Undeb Ewropeaidd. Dylai cyflogwyr baratoi am y newid drwy gynnal adolygiad o'u polisïau recriwtio cyfredol, a'u haddasu os oes angen.

2.       Cymalau cyfrinachedd:

Ym mis Tachwedd 2018, lansiwyd ymchwiliad gan Bwyllgor Merched a Chydraddoldeb Tŷ'r Cyffredin i'r defnydd o gytundebau cyfyngu a pheidio â datgelu ("NDAs") a'r posibilrwydd o'u gwahardd neu gyfyngu ar eu defnydd. Cafwyd llawer o sylw yn y wasg i'r pwnc yma llynedd, yn enwedig o ran y defnydd o "orchmynion cau ceg" mewn achosion o aflonyddwch rhywiol yn y gweithle. Mae disgwyl i hyn arwain at gyfyngu’r defnydd o gytundebau peidio â datgelu a chymalau cyfrinachedd dros y misoedd i ddod.

3.       Cod ymarfer statudol ar aflonyddwch rhywiol:

Ym mis Rhagfyr 2018, cyhoeddodd Llywodraeth San Steffan 12 pwynt gweithredu i fynd i'r afael ag aflonyddwch rhywiol yn y gweithle, gan gynnwys cynnig i ddatblygu cod ymarfer statudol ar aflonyddwch rhywiol (tebyg i God Ymarfer ACAS ar faterion achwyno a disgyblu). Dylai hyn gynorthwyo cyflogwyr i ddangos eu bod wedi cymryd camau rhesymol i atal aflonyddwch rhag digwydd yn y gweithle ac felly eu helpu i osgoi cyfrifoldeb am unrhyw weithred o aflonyddwch gan eu cyflogeion. Mae disgwyl i fersiwn drafft o'r cod gael ei gyhoeddi maes o law.

4.       Codi'r isafswm cyflog cenedlaethol ac ymgynghoriad:

Ar 6 Ebrill 2019, bydd cyfraddau isafswm cyflog cenedlaethol yn codi i £8.21 yr awr ar gyfer gweithwyr 25 oed a hŷn; £7.70 yr awr ar gyfer pobl rhwng 21 a 24 oed; £6.15 yr awr ar gyfer pobl rhwng 18 ac 20 oed; £4.35 yr awr i bobl dan 18; a £3.90 yr awr i brentisiaid.

Yn ogystal, ym mis Rhagfyr 2018, dechreuodd Llywodraeth San Steffan ymgynghoriad ar yr isafswm cyflog cenedlaethol ac mae'n ceisio barn pobl i weld a yw cynlluniau aberthu cyflogau a gwaith cyflog fesul awr yn cosbi cyflogwyr yn anfwriadol. Bydd yr ymgynghoriad yn dod i ben ar 1 Mawrth 2019 ac mae'n bosib y bydd canfyddiadau'r ymgynghoriad a sut y gallai effeithio ar arferion talu gweithwyr fod o ddiddordeb i gyflogwyr.

5.       Cynnydd posibl ar y cyfyngiad amser ar gyfer hawliadau mewn Tribiwnlysoedd Cyflogaeth:

Daeth ymgynghoriad ar ddiwygio Tribiwnlysoedd Cyflogaeth, a lansiwyd ym mis Medi 2018, i ben ar 11 Ionawr 2019. Un o'r prif gwestiynau a godwyd oedd a ddylai'r terfyn amser o dri mis sydd gan gyflogai i gyflwyno hawliad mewn Tribiwnlys Cyflogaeth (e.e. ar ôl cael eu diswyddo neu ar ôl dioddef gwahaniaethu) gael ei ymestyn i chwe mis. Dylai cyflogwyr gadw golwg ar ganlyniad yr ymgynghoriad oherwydd os bydd y cyfnod cyfyngu yn cael ei ymestyn, mae hyn yn debygol o arwain at gynnydd sylweddol yn nifer yr hawliadau a gaiff eu cyflwyno.

6.       Y posibilrwydd o ailgyflwyno ffioedd Tribiwnlysoedd Cyflogaeth:

Tuag at ddiwedd 2018, cadarnhaodd y Weinyddiaeth Gyfiawnder ei bod yn ystyried ailgyflwyno ffioedd ar gyfer hawliadau mewn Tribiwnlysoedd Cyflogaeth. Mae'r Weinyddiaeth Gyfiawnder wedi awgrymu bod cynllun ffioedd newydd o bosib yn cael ei ddatblygu ar hyn o bryd, a fyddai'n ceisio sicrhau cydbwysedd rhwng mynediad at gyfiawnder a rhagor o gyllid ar gyfer y Weinyddiaeth Gyfiawnder. Mae'n bosib y bydd rhagor o ddiweddariadau dros y flwyddyn i ddod; os felly, gallai hyn arwain at ostyngiad sylweddol yn nifer yr hawliadau mewn Tribiwnlysoedd Cyflogaeth yn erbyn cyflogwyr. Gwelwyd cynnydd o 165% mewn achosion ar ôl i ffioedd gael eu diddymu ym mis Gorffennaf 2017.

7.       Slipiau cyflog wedi'u heitemeiddio:

O 6 Ebrill 2019 ymlaen, bydd dyletswydd ar gyflogwyr i ddarparu slipiau cyflog wedi'u heitemeiddio i weithwyr, yn ogystal â chyflogeion.

8.       Achosion cyfraith cyflogaeth allweddol:

Ym mis Ionawr 2019, bydd y Llys Apêl yn gwrando ar achos Agoreyo v Bwrdeistref Llundain Lambeth. Bydd yn ystyried a oedd diarddel athro dros dro - er mwyn gallu cynnal ymchwiliad teg - yn achos o dor contract ymwrthodol gan y cyflogwr, ac felly'n achos o ddiswyddo annheg drwy ddehongliad. Mae'r achos yn tanlinellu pwysigrwydd peidio â diarddel gweithiwr dros dro o'i waith fel y cam awtomatig mewn ymateb i ddigwyddiad, a pham y dylai cyflogwr fod yn ofalus iawn wrth ystyried atal gweithiwr o'i waith pan fydd honiad o gamymddwyn yn erbyn y gweithiwr.

Yn ogystal, bydd y Goruchaf Lys yn gwrando ar apêl terfynol yr achos Uber v Aslam ac yn dod i benderfyniad ynghylch a yw gyrwyr Uber yn hunangyflogedig neu'n weithwyr i'r cwmni. Os penderfynir mai gweithwyr ydyn nhw, bydd ganddynt hawl i wyliau blynyddol â thâl, i gael yr isafswm cyflog cenedlaethol ac i warchodaeth rhag gostyngiad anghyfreithlon i'w cyflogau. Mae disgwyl eiddgar am ganlyniad yr achos, oherwydd bydd yn effeithio ar fusnesau a gweithwyr yr "economi gig" ym Mhrydain.

Byddwn ni'n rhannu unrhyw ddiweddariadau pwysig wrth iddyn nhw ddigwydd yn ystod y flwyddyn.

Os hoffech fwy o wybodaeth ar y mater yma neu ar unrhyw fater arall, plis cysylltwch â’r tim Cyflogaeth ac Adnoddau Dynol.

Anna ShererNewyddion