Condemnio defnyddio blwch ticio i ddatgan cofnod troseddol ar ffurflenni cais

Mae astudiaeth ddiweddar wedi beirniadu'r arfer cyffredin o ofyn am gofnodion troseddol gyda blwch ticio "Oes/Nac oes" syml yn ystod prosesau recriwtio.

Daeth yr astudiaeth gan Brifysgol Strathclyde i'r casgliad nad yw'r arfer o fudd i gyflogwyr, gan nad yw'n rhoi unrhyw fanylion iddyn nhw am amgylchiadau'r euogfarn, a bod risg cyfreithiol i'r arfer hefyd. O ganlyniad, gall olygu bod cyflogwyr yn gwrthod ymgeiswyr talentog yn awtomatig. Mae'r adroddiad yn argymell y dylai cyflogwyr ofyn am euogfarnau dim ond pan fydd yn angenrheidiol gwneud hynny oherwydd bod gan rôl ofynion diogelwch penodol.

Mae cefnogwyr ymgyrch "Ban the Box", sy'n galw ar gyflogwyr i hepgor defnyddio'r blwch datgan cofnod troseddol ar ffurflenni cais, wedi croesawu'r argymhelliad. Maen nhw'n dadlau y byddai dileu'r blwch ticio yma yn "cynnig môr o ddoniau i fusnesau" ac yn helpu pobl sy'n wynebu stigma i fynd yn ôl i weithio.

O safbwynt cyfreithiol, mae hawl gan gyflogwr ofyn am gofnod troseddol ymgeisydd. Fodd bynnag, yn y rhan fwyaf o achosion, os yw'r euogfarn wedi'i disbyddu, nid oes rhwymedigaeth ar yr ymgeisydd i'w datgan ac ni all cyflogwr wrthod cyflogi rhywun ar sail euogfarn sydd wedi'i disbyddu. Mae euogfarn wedi'i disbyddu os nad yw'r unigolyn yn cyflawni ail drosedd yn ystod cyfnod penodol; mae'r cyfnod hwnnw'n ddibynnol ar y drosedd a gyflawnwyd, ac nid yw'r euogfarnau mwyaf difrifol yn cael eu disbyddu o gwbl.

Dylai cyflogwyr ystyried gofyn am euogfarnau "sydd heb eu disbyddu" yn unig yn ystod prosesau recriwtio, sy'n lleihau'r risg o hawliad eu bod wedi gwrthod cyflogi ymgeisydd yn annheg ar sail euogfarn sydd wedi'i disbyddu.

Fodd bynnag, mae eithriadau ar gyfer rhai cyflogwyr lle mae'n rhaid i ymgeisydd ddatgelu euogfarnau sydd wedi'u disbyddu hyd yn oed; er enghraifft, os yw'r swydd yn golygu gweithio gyda phlant neu oedolion sy'n agored i niwed. Mewn sefyllfa o'r fath, bydd angen i gyflogwr gyflawni gwiriad gan y Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd i chwilio am gofnodion troseddol cyn cynnig cyflogaeth i ymgeisydd.

Yn olaf, dylai cyflogwyr gofio bod gwybodaeth am euogfarnau troseddol yn ddata personol sy'n dod o dan y "categori arbennig" yn ôl y Rheoliad Diogelu Data Cyffredinol (GDPR) a Deddf Diogelu Data 2018, ac felly dylid trin y data'n hynod ofalus.

Os hoffech fwy o wybodaeth ar y mater yma neu ar unrhyw fater arall, plis cysylltwch â’r tim Cyflogaeth ac Adnoddau Dynol.

Anna ShererNewyddion